۱۳۹۷/۸/۳۰

۶۰ درصد از مشکلات شنوایی، در کودکان کمتر از ۱۵ سال، قابل پیشگیری است

بیش از ۵ درصد از جمعیت دنیا یا ۴۶۶ میلیون نفر از معلولیت شنوایی رنج می‌برند؛ ۴۳۲ میلیون نفر از این تعداد را افراد بزرگسال و ۳۴ میلیون نفر را کودکان تشکیل داده‌اند. پیش‌بینی می‌شود که تا سال ۲۰۵۰ بیشتر از ۹۰۰ میلیون نفر و یا به عبارت دیگر از هر ده نفر یک نفر به این نوع از معلولیت دچار شود.

معلولیت شنوایی به معنای فقدان شنوایی بیشتر از ۴۰ دسی‌بل در بزرگسالان و فقدان شنوایی بیشتر از ۳۰ دسی‌بل در کودکان، در گوش با شنوایی بهتر می‌باشد. اکثریت افرادی که به این نوع از معلولیت دچار هستند در کشورهای کم‌درآمد و یا کشورهای با درآمد متوسط زندگی می‌کنند.

حدود یک‌سوم از افراد بالای ۶۵ سال از معلولیت شنوایی رنج می‌برند. این نوع معلولیت در این گروه سنی در جنوب آسیا، آسیا اقیانوسیه و آفریقای سیاه (مناطق جنوب صحرای بزرگ آفریقا) پراکندگی بیشتری دارد.

کم‌شنوایی و ناشنوایی

اگر کسی همانند فردی که شنوایی‌اش در وضعیت نورمال قرار دارد، توانایی شنیدن نداشته باشد، و یا به عبارت دیگر آستانه‌ی شنوایی او در هر دو گوش به میزان ۲۵ دسی‌بل یا بیشتر نباشد،  گفته می‌شود که از کم‌ شنوایی رنج می‌برد. کم‌شنوایی ممکن است ملایم، متوسط، شدید و یا عمیق باشد و می‌تواند یک گوش و یا هر دو گوش را تحت تأثیر قرار دهد و منجر به دشواری در شنیدن مکالمات و یا صداهای بلند شود.

سنگینی گوش به مواردی نسبت داده می‌شود که آستانه‌ی شنوایی افراد مبتلا به آن در طیف ملایم تا شدید قرار بگیرد. افرادی که از سنگینی گوش رنج می‌برند، از زبان گفتار برای برقراری ارتباط استفاده می‌کنند و می‌توانند از انواع سمعک و یا دیگر ابزارهای کمک‌کننده، مانند کپشن‌نویسی محتواهای تصویری بر روی صفحات نمایشگر، بهره ببرند. کسانی که به طور شدیدتری از کم‌شنوایی رنج می‌برند می‌توانند از طریق کاشت حلزون به بهبود شنوایی خود کمک کنند.

افراد ناشنوا، شنوایی خود را تا آستانه‌ی بالایی از دست داده‌اند که این اتفاق نشان دهنده‌ی شنوایی بسیار پایین و یا ناشنوایی کامل آن‌ها می‌باشد. این افراد معمولا به منظور برقراری ارتباط از زبان اشاره استفاده می‌کنند.

عوامل از دست دادن شنوایی

عوامل از دست دادن شنوایی می‌تواند ژنتیکی و یا اکتسابی باشند.

عوامل ژنتیکی. عوامل ژنتیکی ممکن است به از دست دادن شنوایی در بدو تولد یا مدت کوتاهی پس از آن بیانجامد. کاهش شنوایی ممکن است بر اثر عوامل ژنتیکی وراثتی یا غیر وراثتی ایجاد شود و یا به علت مشکلات مربوط به هنگام بارداری و زایمان به وجود بیاید، از جمله؛

  • ابتلای مادر به سرخجه، سفلیس یا دیگر عفونت‌ها در دوران بارداری
  • وزن پایین کودک در هنگام تولد
  • آسفیکسی نوزاد (کمبود اکسیژن در هنگام تولد کودک)
  • استفاده نادرست از داروهایی مانند آمینوگلیکوزیدها، داروهای ضد سرطان، داروهای ضد مالاریا یا داروی افزایش‌دهنده‌ی ادرار در طول دوران بارداری
  • زردی شدید نوزادان می تواند به اعصاب شنوایی آنها آسیب بزند.

عوامل اکتسابی. عوامل اکتسابی می‌توانند در هر سنی، موجب از دست رفتن شنوایی افراد شوند. این عوامل شامل موارد زیر می‌باشند:

  • بیماری‌های عفونی مانند مننژیت، سرخک یا اوریون
  • عفونت مزمن گوش
  • تجمع مایعات در گوش، عفونت گوش میانی
  • استفاده از داروهای خاص مانند داروهایی که برای درمان عفونت نوزادان، مالاریا، سل مقاوم به درمان و سرطان به کار می‌روند؛
  • آسیب خارجی به سر یا گوش
  • قرار گرفتن در معرض صداهای بیش از حد، از جمله صداهایی که در محیط کار وجود دارند مانند صدای دستگاه‌ها یا صدای انفجار
  • قرار گرفتن طولانی مدت در معرض صداهای بلندی که توسط سیستم‌های صوتی ایجاد شده و در کنسرت‌ها، مسابقات ورزشی و...
  • افزایش سن و از بین رفتن سلول‌های حسی
  • جرم گوش یا وجود هر جسم خارجی که باعث انسداد کانال گوش شود.

در کودکان، عفونت گوش میانی، شایع‌ترین دلیل از دست دادن شنوایی است.

تأثیرات از دست دادن شنوایی

تأثیر بر عملکرد فرد

یکی از نتایج قابل توجه از دست دادن شنوایی، به وجود آمدن مشکلاتی در برقراری ارتباط با دیگران است. زبان گفتاری در کودکانی که مشکل شنوایی در آنها تحت درمان قرار نمی‌گیرد، معمولا دیرتر از سایر کودکان توسعه می‌یابد. عدم درمان بیماران، کاهش حس شنوایی به دلایل ناشناخته و یا به دلیل بیماری‌های مربوط به گوش مانند عفونت گوش میانی، ممکن است تأثیر قابل توجهی بر عملکرد تحصیلی کودکان داشته باشد. اُفت تحصیلی و نیاز به کمک در تحصیل، از جمله مواردی است که معمولا در مورد این کودکان دیده می‌شود. دسترسی به فضای آموزشی مناسب می تواند در امر آموزش و تحصیل به کودکانی که شنوایی خود را از دست داده‌اند، کمک کند (اگرچه این فضاها همیشه در دسترس نیستند).

تأثیرات عاطفی و اجتماعی

محروم‌شدن از ارتباط با دیگران می تواند تأثیرات قابل توجهی بر زندگی روزمره افراد داشته باشد، خصوصا در مورد افراد مسنی که شنوایی خود را از دست داده اند. محرومیت از ارتباط با دیگران می تواند منجر به احساس تنهایی، انزوا و ناامیدی شود.

تأثیر بر شرایط اقتصادی

در شرایطی که فقدان شنوایی در افراد تحت درمان قرار نگیرد، هزینه‌های بسیار بالایی به وجود خواهد آمد. هزینه‌های بخش درمان (به غیر از هزینه خرید ابزارهای شنوایی)، هزینه‌های کمک آموزشی، هزینه‌ی از دست دادن بهره‌وری و هزینه‌های اجتماعی از جمله‌ی این هزینه‌ها می‌باشند. در کشورهای در حال توسعه، کودکانی که شنوایی خود را از دست داده‌اند یا ناشنوا هستند، به ندرت به مدرسه می‌روند. همچنین، میزان بیکاری بزرگسالانی که شنوایی خود را از دست داده اند نیز در این کشورها بالا می‌باشد.

در میان افراد شاغل نیز، سطح شغلی افرادی که شنوایی خود را از دست داده‌اند، نسبت به کل افراد شاغل، پایین‌تر است. افزایش دسترسی به تسهیلات توان‌بخشی تحصیلی و حرفه‌ای و نیز افزایش سطح آگاهی افراد خصوصا در میان کارفرماها، جهت استخدام افرادی که شنوایی خود را از دست داده‌اند، موجب کاهش میزان بیکاری این افراد خواهد شد.

پیشگیری

در مجموع به نظر می‌رسد با ارتقاء سلامت عمومی جامعه، می توان از نیمی از مواردی که منجر به از دست دادن شنوایی افراد می‌شود، جلوگیری کرد. در کودکان کمتر از ۱۵ سال، ۶۰ درصد از مواردی که منجر به از دست دادن شنوایی می‌شود، قابل جلوگیری هستند. البته این حالت، در کشورهای فقیر (۷۵ درصد) نسبت به کشورهای ثروتمند (۴۹ درصد) بیشتر است. موارد قابل پیشگیری که منجر به از دست دادن حس شنوایی در کودکان می‌شود عبارتند از:

  • عفونت در اثر بیماری‌هایی مانند اوریون، سرخک، سرخجه، عفونت سایِتومگالویروس و عفونت مزمن گوش میانی (۳۱ درصد)
  • مشکلات مربوط به زمان تولد، مانند آسفیکسی نوزادان، کمبود وزن آنها در هنگام تولد، نارس بودن نوزاد و زردی (۱۷درصد)
  • مصرف داروهایی با سمیت گوشی در مادران و کودکان (۴ درصد)
  • سایر موارد (۸ درصد)

روش‌های ساده‌ای که می‌توانند جهت پیشگیری از «از دست دادن شنوایی» به کارروند، از این قرارند:

  • ایمن‌سازی کودکان در مقابل بیماری‌های دوران کودکی مانند سرخک، مننژیت، سرخجه و اوریون انجام شود.
  • ایمن‌سازی دختران، نوجوان و زنان باید در مقابل بیماری‌هایی مانند سرخجه در سنین باروری و یا قبل از بارداری انجام شود.
  • پیشگیری از عفونت‌های سایِتومگالوویروس در مادران باردار، با رعایت بهداشت و غربالگری و درمان بیماری سفلیس و سایر عفونت‌هایی که ممکن است در دوران بارداری به آنها مبتلا شوند.
  • تقویت برنامه‌های مربوط به سلامت والدین و کودکان، مانند ترویج زایمان ایمن.
  • به کارگیری اقدامات لازم برای حفظ سلامتی گوش.
  • لازم است در خصوص کودکانی که به عفونت گوش میانی مبتلا هستند، غربالگری انجام شود ( ممکن است اقدامات درمانی و یا جراحی نیز مورد نیاز باشد).
  • جلوگیری از مصرف داروهایی که ممکن است به گوش‌ها آسیب برساند، مگر اینکه دارو تحت نظر پزشک تجویز و مصرف شود.
  • ارجاع نوزادانی که در شرایط خطر هستند (خصوصا نوزادانی با زمینه خانوادگی ناشنوایی). در صورت وزن پایین نوزاد هنگام تولد، آسفیکسی در زمان تولد، زردی یا مننژیت نوزاد، باید جهت ارزیابی زودهنگام بیماری، اطمینان از تشخیص بموقع آن و به کارگیری اقدامات درمانی لازم، به مراکز درمانی مراجعه شود.
  • بهتر است کمتر در معرض صداهای بلند (در محیط کار و ...) قرار بگیرید. افزایش آگاهی عمومی در مورد خطرات صداهای بلند و ترویج استفاده از تجهیزات محافظتی مانند گوش‌گیر و هدفون‌های کاهش‌دهنده صدا، می‌توانند مؤثر باشند.

منبع: سازمان جهانی بهداشت


برچسب‌ها: