۱۳۹۸/۲/۲

خبرنگاران در سال ۲۰۱۹ بیش از گذشته مورد اذیت و آزار قرار گرفته‌اند

شاخص آزادی مطبوعات سال ۲۰۱۹ که توسط سازمان گزارشگران بدون مرز تهیه شده است، نشان می‌دهد شمار کشورهایی که برای خبرنگاران امن به حساب می‌آیند، به این معنی که آن‌ها می‌توانند در امنیت کامل کار کنند، همچنان در حال کاهش است. از سوی دیگر به نظر می‌رسد که رژیم‌های اقتدارگرا هر چه بیشتر کنترل رسانه‌ها را به دست می‌گیرند. این شاخص با بررسی وضعیت روزنامه‌نگاری در ۱۸۰ کشور و قلمروی جهان نشان می‌دهد دست‌یابی به محیطی امن برای خبرنگاران در معرض خطر روزافزون قرار دارد. خصومت نسبت به خبرنگاران از ناحیه رهبران سیاسی در بسیاری از کشورها باعث شکل‌گیری اعمال خشونت‌بار جدی و مکرر شده و این خشونت‌ها، طبق آمار، به سطح بی‌سابقه‌ای از ترس و خطر برای خبرنگاران منجر شده است.

نروژ برای سومین سال متوالی در رتبه اول قرار گرفته است در حالی که فنلاند با دو رتبه ارتقاء جایگاه دوم را از هلند گرفته است. کاهش رتبه هلند در سال ۲۰۱۹ تحت تأثیر دو خبرنگاری است که برای تحقیق بر روی جرائم سازمان‌یافته تحت حفاظت دائم پلیس به سر می‌برند. افزایش آزار و اذیت سایبری باعث شده است که سوئد یک رتبه کاهش را تجربه کند. در آفریقا، اتیوپی و گامبیا به ترتیب با ۴۰ و ۳۰ رتبه صعود نسبت به سال قبل افزایش رتبه قابل توجهی را به خود اختصاص داده‌اند.

بسیاری از رژیم‌های اقتدارگرا در رده‌بندی امسال کاهش قابل توجهی در شاخص آزادی مطبوعات داشته‌اند. در ونزوئلا که خبرنگاران توسط نیروهای امنیتی مورد خشونت قرار گرفته و دستگیر شده‌اند، رتبه آزادی مطبوعات با پنج رتبه سقوط در جایگاه ۱۴۸ قرار گرفته است. در روسیه که کرملین هم‌چنان از دستگیری، تحقیقات خودسرانه و قوانین سختگیرانه برای افزایش فشار بر روی خبرنگاران استفاده می‌کند، رتبه‌ی شاخص با یک رتبه سقوط در جایگاه ۱۴۹ قرار گرفته است. ویتنام و چین هر دو یک رتبه سقوط کرده و به ترتیب در جایگاه ۱۷۶ و ۱۷۷ قرار گرفته‌اند. اریتره با یک رتبه ارتقاء در جایگاه ۱۷۸، کره شمالی با یک رتبه صعود در جایگاه ۱۷۹، و ترکمنستان با دو رتبه سقوط در جایگاه ۱۸۰ قرار گرفته است.

در آخرین گزارش منتشر شده از آزادی مطبوعات، تنها ۲۴ درصد از ۱۸۰ کشور در وضعیت «مناسب» یا «نسبتاً مناسب» طبقه‌بندی شده‌اند. این در حالی است که سال گذشته این رقم ۲۶ درصد بوده است. ایالات متحده در این گزارش در نتیجه جو به‌طور فزاینده خصمانه علیه خبرنگاران، سه رتبه سقوط کرده، در رتبه ۴۸ قرار گرفته، و فضای رسانه‌ای آن «مسئله‌دار» طبقه‌بندی شده است. پیش از این هرگز خبرنگاران آمریکایی تا بدین حد مورد تهدید مرگ یا وابستگی نهاد‌های امنیتی برای حفظ امنیت قرار نگرفته بودند.

تهدید، توهین و حمله امروزه بخشی از خطرات شغلی برای روزنامه‌نگاران در سراسر دنیا به شمار می‌رود. در هندوستان، که با دو رتبه سقوط در رده ۱۴۰ قرار گرفته است، منتقدان ناسونالیسم هندو با عنوان «ضدهندی» برچسب می‌خورند؛ به طوری که در سال ۲۰۱۸ شش روزنامه‌نگار هندی به قتل رسیده‌اند. در برزیل از زمان برگذاری کمپین‌های انتخاباتی، رسانه‌های این کشور توسط طرفداران بولسنارو هم به شکل فیزیکی و هم آن‌لاین هدف آزار قرار گرفته‌اند. برزیل در آزادی مطبوعات با سه رتبه سقوط جایگاه ۱۰۵ را به دست آورده است.

فرآیندهای قانونی خشونت‌آمیز می‌تواند از طریق از بین بردن منابع مالی رسانه‌ها خبرنگاری پژوهشی را محدود کند؛ مانند آنچه در فرانسه مالت اتفاق افتاده است. همچنین می‌تواند به زندانی شدن خبرنگاران منتهی شو؛ مانند لهستان که تعدادی خبرنگار را به خاطر مرتبط کردن رهبر حزب حاکم در یک پروژه مشکوک ساخت‌و‌ساز، با خطر زندان مواجه کرده است. در بلغارستان نیز دو خبرنگار به خاطر تحقیقات طولانی مدت بر روی سوءاستفاده از کمک‌های اتحادیه اروپا دستگیر شده‌اند.

علاوه بر پرونده‌های قضایی خبرنگاران تحقیقاتی در معرض انواع دیگر اذیت و آزار نیز قرار دارند. در سال ۲۰۱۸ خانه یک خبرنگار در صربستان در آتش سوخت. همچنین چندین خبرنگار در مالت، اسلواکی، مکزیک، آمریکا و غنا به قتل رسیده‌اند. سطح خشونت به‌کار رفته در مورد خبرنگارانی که مسئولین کشوری را مورد تحقیق قرار می‌دهند دیگر حدی ندارد. قتل وحشتناک جمال خاشقچی روزنامه‌نگار منتقد مسئولین عربستان سعودی پیام روشنی را حتی به خبرنگاران منتقد خارج از عربستان سعودی رساند. بسیاری از خبرنگاران دیگر در سراسر جهان نیز به علت همین ترس‌ها خود سانسوری پیشه کرده‌اند و یا به طور کامل نوشتن را کنار گذاشته‌اند.

ایران نیز به ۶ رتبه سقوط نسبت به سال ۲۰۱۸ با امتیاز کلی ۶۴.۴۱ در رده ۱۷۰ جهان قرار گرفته است که وضعیت خوبی را برای کشور نشان نمی‌دهد. طبق این گزارش برخوردهای مقامات دولتی با خبرنگاران، خبرنگاران زندانی، سانسور و عدم شفافیت در جریان اطلاعات از جمله عوامل موثر در رتبه نامطلوب ایران به حساب می‌آید.

رده‌بندی کلی کشورهای جهان در شاخص آزادی مطبوعات در سال ۲۰۱۹ در نقشه زیر قابل مشاهده است.


منبع: Reporters Without Borders


برچسب‌ها:

| | |